اهدافی كه برای ایجاد مراكز جمع آوری شیر مد نظر قرار گرفته ، عبارتند از :

1- ایجاد بازار دائمی و مطمئن برای دامداران، به خصوص دامداران خرده پا در محیط روستایی و اطراف روستاها به نحوی كه با اطمینان به تولید شیر اشتغال یافته و از فروش محصول خود مطمئن باشند.

2 - تأمین شیر مورد نیاز كارخانه های لبنی

3- كوتاه كردن دست واسطه ها از بازار شیر ، زیرا فعالیت این افراد نوسانات شدیدی در بازار ایجاد كرده و امكان برنامه ریزی تولید را از دامدار سلب می كند .

مشخصات كيفي شيرخام استاندارد براي تحويل به كارخانه بشرح زير است :
1-در داخل دامداري شرايطي فراهم گردد كه شير توليدي داراي رنگ ،‌بو،‌وطعم طبيعي باشد .توليدي كاملا‌تميز بوده وعاري از مواد خارجي باشد.
3- شير توليدي يخ نزده باشد ولي دماي آن حداكثر 5 ساعت پس از دوشش به 4 درجه رسيده باشد

4-عاري از مواد خنثي كننده و ضد عفوني وآنتي بيوتيك ومواد بازدارنده رشد ميكروبي وآغوز باشد.
5-وزن مخصوص يا دانسيته شير درماي 15 درجه معادل 290/1 تا320/1 باشد .
6-نقطه انجماد شير در شرايطي طبيعي 540/ - 530/. درجه سانتيگراد باشد.
7-اسيدیته شير خام حداكثر 16 درجه دور نيك باشد.
8-چربي شير حداقل 2/3 درصد باشد.
9-ماده خشك بدون چربي حداقل 5/8 درصد نسبت وزني باشد.
10-پروتئين شيرخام حداقل 3 درصد باشد.
11-توتال كانت شيرخام يك ميليون باكتري باشد و سوماتيك سل كانت بيش از 400 هزار نباشد.
12-زمان تست ردوكتاز حداقل 2 ساعت باشد.
13-در مقابل الكل 68 درجه پايدار باشد.
براي رسيدن به مشخصات بالاراه طولاني را بايستي طي كرد . خوشبختانه قسمتي از اين راه در ايران بخصوص در استان آذربايجان غربي طي شده كه نمودارها وگزارش هاي شركت سهامي صنايع شيرايران مويد اين امر است . اما متاسفانه در ساير كارخانجات بعضا‌هنوز قدمهاي

اوليه را برنداشته اند و نياز به اعمال ضوابط قانوني بر حسب آئين نامه هاي اجرائي دامپزشكي است.

 

تعریف مراكز جمع آوری شیر

مراكز جمع آوری شیر مكان های ثابتی هستند كه از امكانات خنك كردن شیر برخوردار بوده، شیر تولیدی دامداران را جمع آوری نموده و پس از سرد كردن به واحدهای فراوری تحویل می دهند . در برخی گزارشات به مراكز جمع آوری سیار اشاره شده است . در صورتی كه وسایل سیار مجهز به سیستم سرد كردن، توزین و برخی آزمون ها باشند می توان آنها را مراكز سیار ایده آل تلقی نمود .

در كشورما فكر احداث مركز جمع آوری شیر زمانی آغاز شد كه كارخانه های شیر با ظرفیت بالا در شهرهای بزرگ احداث شد . به عبارت دیگر بازار خرید مصرف شیر از دامدار روستایی فاصله گرفت و حمل مقادیر اندك شیر از روستاهای دور به كارخانه های شیر مقرون به صرفه نبود . از طرف دیگر ، دامداران صنعتی موجود به آن اندازه شیر تولید نمی كردند كه بتواند تمامی ظرفیت كارخانه های تازه احداث شده را تكمیل و تولید را اقتصادی نمایند . لذا به نظر می رسید كه حلقه ای در زنجیرۀ تولید ، فراوری و توزیع شیر مفقود گردیده كه همان جمع آوری شیر است. اهداف مراكز عبارتند از :

1 - توزین دقیق شیر تولید كندگان

2 - تحویل و دریافت شیر مطلوب به طوری كه دخل و تصرفی در آن صورت نگرفته باشد .

3 - پرداخت بهای شیر شیر به طور منظم و تشویق تولید كنندگان به تولید شیر بهداشتی از طریق پرداخت جایزه

4 - حمل و نقل اقتصادی شیر به كارخانه ها

 

این مراكز در روستاها و نزدیك به محل دامداری های خرده پا احداث می گردد . مركز جمع آوری شیر مكانی است بهداشتی از نظر كاشی كاری دیوارهاف موزاییك كف، سقف نقاشی شده ، سیستم جمع آوری فاضلاب ، لوله كشی اب بهداشتی ، آب گرم كن و... آماده شده و خط در یافت شیر در آن نصب می گردد . خط دریافت شامل :تشتك جهت تخلیه شیر دامدار ، قپان جهت توزین شیر دریافتی ، پمپ جهت انتفال شیر و شیر سردكن به تعداد و ظرفیت كافی می باشد .در جدارل این مخازن تبادل دما صورت گرفته و شیر پس از خنك شدن توسط تانكرهای مخصوص استیل با دیوارۀ عایق به كارخانه تحویل می گردد و قبل از دریافت شیر از دامدار چند آزمایش ساده بر روی شیر انجام می گیرد ات از سلامت ان اطمینان حاصل گردد و سپس نمونه ای از شیر جهت انجام آزمایشات تكمیلی به آزمایشگاه كارخانه ارسال می گردد .

انواع سیستم های جمع آوری شیر عبارتند از :

- مستقیم : در این سیستم شیر مستقیما " به كارخانه تحویل می شود .

- دو مرحله ای : در این سیستم شیر تولید كنندگان به مركز تحویل می شود و از آنجا به كارخانه حمل می گردد .

- چند مرحله ای :در این سیستم شیر از مركز جمع آوری به یك مركز واسطه تحویل می شود و سپس به وسیلۀ تانكر به كارخانه حمل می گردد .

مراكز جمع آوری فعلی اكثرا " دارای سیستم سرد كردن و مخازن نگهداری شر بوده و دارای آزمایشگاه كوچكی می باشند كه می توانند برخی آزمایشات تأیید كیفیت را در كنار اندازه گیری چربی شیر انجام دهد .این مراكز دارا ترازو و یك سیستم كوچك بایگانی نیز می باشند .

عوامل مؤثر در رشد و تكثیر باكتری ها پس از دوشش

در سال های اخیر و به ویژه از سال 1378 به بعد موضوع بار میكروبی شیر خام به عنوان مهمترین شاخص كیفی شیر در نظر گرفته شده و جوایز قابل توجهی جهت تشویق تولیدكنندگان به كاهش بار میكروبی در نظر گرفته شده است . لذا لازم است دامداران و مدیران مراكز جمع آوری شیر پیوسته به دنبال شناسایی نقاط بحرانی و انجام اقدامات پیشگیرانه جهت كاهش بار میكروبی باشند . به وجود آمدن شرایط زیر ، رشد و تكثیر باكتری ها را سرعت بخشیده و دامدار را از جوایز بهداشتی محروم می كند . به همین دلیل توجه به موارد زیر برای برنامه ریزان ضروری است :

1- زمان نگهداری شیر در دامداری یا مركز : چنانچه شیر دوشیده شده در محل دامداری و یا منزل روستاییان باقی بماند تا صبح روز بعد تحویل شود ، ایجاد آلودگی هر چه بیشتر در آن امری حتمی خواهد بود . این امر در مراكز جمع آوری مهم است چون شیر دامداران مختلف با هم مخلوط می شود و چنانچه دامداری شیر آلوده داشته باشد ، موجب آلودگی كل محموله خواهد شد .

2 -خنك كردن شیر به طور آهسته : این عمل موجب می شود كه باكتری هایی كه قبلا وارد شده اند امكان رشد و تكثیر بیابند . زیرا تا زمانی كه دمای شیر به 4 درجه نرسیده باشد هنوز رشد و تكثیر باكتری ها ادامه دارد . درحالیكه ، اگر دمای شیر 4 درجه باشد ، رشد باكتری ها تقریبا " متوقف می شود . بنابراین باید شیر را بلافاصله پس از دوشش خنك كرده و اجازه نداد كه در دمای محیط باقی بماند .

3 - معطل نشدن شیر قبل از تحویل : حتی شیر خنك شده نیز باید سریع تر به مقصد حمل شده و معطل نشود زیرا این امر موجب بروز كهنگی ، رشد باكتری های سرمادوست و محرومیت از جوایز بهداشتی خواهد شد .

 

 

راهكارهای تحقق اهداف مراكز جمع آوری

به طور كلی به منظور تحقق یافتن اهداف ایجاد مراكز جمع آوری توجه به 7 اصل زیر ضروری است :

1- آموزش : این اصل مهمترین اصل دستیابی به اهداف است . برنامۀ آموزشی افراد مانند دامداران صنعتی ، دامداران تحت پوشش مراكز ، مسوولین و خدمۀ مراكز جمع آوری شیر ، راننده ها و كارشناسان مربوطه در كارخانه ها را شامل می شود . آموزش را می توان به وسیلۀ كلاس های حضوری در محل روستا یا كارخانه ، انتشار بولتن ، خبرنامه ، فیلم ، انتشار مقاله در روزنامه ها ، و آموزش نفر به نفر به هنگام بازدید از دامداری انجام داد . مطالب اموزشی شامل : توجیه و تفسیر و توضیح استاندار شیر خام ، جوایز بهداشتی و تأثیر آن در محصولات لبنی ، رعایت موازین بهداشتی در هنگام شیردوشی ، نحوۀ شستشو در جای شیر سردكن ، شردوش و تانكر حمل شیر ، نحوۀ كار با با دستگاه های برودتی ، شیردوش ، و غیره

 

2 - رعایت بهداشت در كلیۀ مراحل تولید و جمع آوری

• جلوگیری از كپك زدگی علوفه در دامداری كه در این حالت از ورود سموم حاصل از فعالیت كپك ها و قارچ ها كه مهمترین آنها افلاتوكسین است به داخل شیر ممانعت به عمل می آید .

• رعایت موازین بهداشتی هنگام شیردوشی شامل نضافت كف اصطبل ، شستشوی پستان با اب ولرم و خشك كردن آن قبل از شیردوشی ، دور ریختن قطرات اولیۀ دوشش ، استفاده صحیح از شیردوش

• رعایت موازین بهداشتی هنگام شیردوشی از جمله شستشوی پستان با آب ولرم و خشك كرن آن قبل از شیر دوشی با حوله های مخصوص هر دام

• تخلیۀ قطرات اولیه شیر پستان در ظرف دیگری كه بعدا دور ریخته می شود زیرا قطرات اولیه حاوی تعداد زیادی باكتری است .

• ضد عفونی كردن سر پستانك ها پس از دوشیدن هر راس گاو یا استفاده از محافظ سر پستانك ها

• تغذیۀ دام در خارج از شیردوشی انجام گیرد

• پس از شیردوشی به علت باز بودن سر پستانك ها نباید به گاو اجازه خوابیدن داده شود . زیرا در اثر تماس با كف اصطبل ، كود و فضولات سبب نفوذ عوامل عفونی به داخل مجرا و آلوده شدن مجرا و شیر و موجب ورم پستان می گردد .

• شستشو در جای كامل دستگاه شیردوشی، شیر سرد كن ، ظروف و تانكر حمل شیر پس از هر بار استفاده با استفاده از مواد شویندۀ استاندارد

• استفاده از لوله و پمپ های استیل در مراكز جمع آوری و اتاق شیردوشی

• تحویل شیر در دو نوبت برای ممانعت از باقیماندن شیر در دامداری و ترشیدگی آن به خصوص در دامداری های سنتی كه فاقد تجهیزات سرد كردن شیر می باشند

• وجود یك چك لیست بهداشتی در مركز جمع آوری و یا دامداری برای كارگری كه مشغول به كار است می تواند اشتباهات یا فراموشی كاری را از بین ببرد .بدین منظور لازم است لیستی از كارهایی كه باید انجام شود مثلا هنگام شیردوشی و یا هنگام دریافت شیرو ... تهیه و در محل دید كارگر قرار داده شود .

• عدم استفاده از ظروف پلاستیكی برای دوشش و حمل و نقل شیر و استفاده از بیدن های آلومینیومی برای این منظور . حمل شیر از مراكز جمع آوری به كارخانه حتما " باید با تانكرهای استیل دو جداره انجام پذیرد.

• شیر دام های بیمار و تحت درمان با آنتی بیوتیك نباید به كارخانه تحویل شود

• شستشوی تانكر یا بیدون ها در محل مراكز جمع آوری شیر و سپس تحویل آنها به دامدار

• توجه به وضعیت بهداشتی آب مصرفی و استفاده از كلر

• توجه به بهداشت و شستشوی ظروف و وسایل نومنه برداری از شیر

• جلوگیری از ایجاد گرد و غبار ، تردد مگس و پرندگان در اتاق شیردوشی و آلودگی شیر با كود

 

3 - خنك كردن شیر بلافاصله پس از دوشش

- با آب

- شیر سرد كن

- سرد كنندۀ صفحه ای

4 - كم كردن فاصلۀ زمانی دوشش تا تحویل شیر

شیر دوشیده شده از پستان سالم تقریبا " عاری از باكتری است . اگر تا مدتی كه شیر به كارخانه تحویل می گردد ، شیر سرد نگهداشته شده و در كوتاهترین زمان ممكن به كارخانه منتقل یابد در این صورت عوامل ضد باكتریایی طبیعی شیر از تكثیر باكتریها ممانعت به عمل می آورد .

5 - بازنگری و تغییر سیستم مدیریت مراكز جمع آوری شیر

- اعطای مجوز احداث مراكز به افراد ذیصلاح

- استخدام مسئول فنی برای مركز

-حذف واسطه ها

- دریافت شیر در دو نوبت

6 – برقراری جوایز بهداشتی و جرایم تقلب

گرچه شیر تولیدی همۀ گاوها رنگی مشابه دارد ولی تركیبات و كیفیت آن می تواند با یكدیگر تفاوت فاحش داشته باشد . لذا نمی توان به كلیۀ محموله های شیر تحویلی قیمت یكسان قائل شد . بنابراین در تعیین قیمت شیر باید عواملی مانند چربی ، پروتئین ، ماده خشك ، میزان بار میكروبی ، شمارش سلول های سوماتیك ، وجود آنتی بیوتیك در شیر ، در نظر گرفته شود .

7 – تداوم در اجرای برنامه ها و ثبات دستورالعمل ها

8 – همكاری و كمك شركت های بزرگ لبنی

به منظور بالا بردن كیفیت شیر خام دریافتی بهتر ات اقدامات زیر توسط شركت های بزرگ لبنی انجام گیرد :

1 - بازدید مستمر از دامداری ها و مراكز جمع آوری شیر توسط كارشناسان و نمونه برداری از مراحل مختلف جمع آوری شیر و تذكر مطالب بهداشتی به افراد مسوول

2- برقراری كلاس های اموزشی برای دامداران و اداره كنندگان مراكز و پرسنل مربوطه در كارخانه ها

3- تهیۀ جزوات و بروشورهای آموزشی و ارسال پیام های بهداشتی از طریق رسانه های جمعی

4-تهیه و تأمین و نصب لوله و اتصالات و پمپ های استیل در مراكز جمع اوری شیر

5-خرید و توزیع شیرسردكن بین مراكز جمع آوری شیر و گاها " دامداران واجد شرایط

6-انجام آزمایشات بار میكروبی و تست الكل و ردوكتاز و غیره در سطوح مختلف برای جلوگیری از دریافت شیر غیر بهداشتی

7-دریافت شیر در دو نوبت برای مراكزی كه با این روش شیر سالم تری تحویل نمایند .

8-برقراری سیستم پرداخت جوایز بهداشتی جهت تشویق دامداران به تولید شیر بهداشتی

 

شرایط لازم برای ایجاد یك مركز جمع آوری

1 – توان تولید شیر در منطقه و امكان ایجاد مركز :

برای ایجاد مركز جمع آوری دو نوع بررسی لازم است اول اینكه توان كلی تولید شیر و امكانات احداث مركز و جاده هایی كه وسایل نقلیه باید از آن عبور كنند مورد بررسی قرار می گیرد . لذا باید اطلاعات لازم دربارۀ تعداد دام ای منطقه ، وضع كشاورزی و محل های تمركز تولید شیر به دست آید و بررسی دوم باید تعداد تولید كنندگان شیر و امار دام های شیری و در مراحل بعد ، میزان تولید فعلی شیر و امكان تشكیل تعاونی تولیدكنندگان شیر مورد بررسی قرار گیرد .

2 – وضعیت محل احداث مراكز جمع اوری : از نظر مكان هایی ساخته شوند كه شیر كافی وجود داشته و به قدری به دامداران طرف قرارداد خود نزدیك باشند كه دامداران به آسانی قادر به تحویل شیر در دو نوبت باشند . فاصلۀ مركز تا دامداران 3-10 كیلومتر توصیه می شود كه بستگی به امكانات دامداران دارد .

3 – ساختمان مراكز جمع آوری ، تچهیزات و كاركنان : ساختمان مركز جمع آوری شیر بایستی به اندازۀ كافی بهداشتی بوده و از مصالح تأیید شده ساخته شده باشد تا امكان نظافت روزانۀ آن و جلوگیری از تجمع مگس و سایر حشرات میسر باشد . تجهیزات و امكانات و پرسنل طوری باشد كه امكان دریافت شیر در دو وعده را داشته باشد . بهتر است در هر مكز یك كارشناس دامپروری یا صنایع غذایی حضور داشته باشد تا اصول علمی مربوطه را به اجرا بگذارد . تجهیزات شستشو در جا برای نظافت روزانه ، وسایل سرد كننده و مسیرها و پمپ ها و حتی شستشوی بیدون دامداران طرف قرارداد حتما " باید وجود داشته باشد . این امر نقش مهمی در كاهش بار میكروبی شیر دارد . در مراكز جمع آوری الگو شیر دامداران باید طبقه بندی شده و آن دسته از دامداران كه شیر با كیفیت بالا تولید می كنند شناسایی شده و شیر آنها نیز در مخازن جدا دریافت شود .

4 – تعیین روش های كار و نحوۀ خرید

كلیه مواردی مانند توزین ف آزمایش های كیفی شیر ، ثبت نتایج ، حمل منظم شیر به كارخانه و ... عدم استفاده از افراد غیر مسئول در رابطه با خرید شیر نكات مهمی هستند كه باید مورد توجه قرار گیرند . این افراد با خرید شیر با قیمت كم از دامداران روستایی و فروش آن با قیمت دولتی به مراكز ، افزودن فاصلۀ زمانی دوشش تا تحویل شیر از طریق گشت زنی در روستاها جهت خرید آن ف دستكاری و تقلب در شیر ، ضربه زدن به تولید كننده از طریق ایجاد بازار كاذب ، دریافت هرگونه شیر با هر كیفیت بدون آزمایش و مخلوط كردن آن با سایر محموله های شیر ... مشكلات زیادی برای مراكز و كارخانه ها ایجاد می كنند .

5 – سرپرستی و نظارت بر مركز ، ثبت مشخصات شیر دامداران طرف قرارداد مراكز جمع آوری : در مراكز الگو برای هر یك از دامداران پرونده ای گشوده می شود كه وضعیت بهداشتی و اشكالات تولید و تقلبات احتمالی ، آموزش های داده شده و... در ان ثبت می شود و چنانچه نتیجۀ مورد انتظار عاید نشود ، مورد بررسی دقیق تر قرار می گیرد . مراكز وضعیت كیفی و تركیبی شیر را به طور ماهیانه یا فصلی به دامداران ارائه نومده و آنها را در جریان بهبود نسبی شیر قرار می دهند . كنترل دقیق ، موجب اطمینان دامداران شده و بین آنها انگیزۀ رقابت را به وجود می اورد . با اجرای اموزش های كوتاه مدت می توان مواردی از قبیل مادۀ خشك ، چربی و جمعیت میكروبی را برای دامداران تدریس نمود .

 

مشكلات مراكز جمع آوری شیر و راه های برطرف كردن آنها

مشكلات بهداشتی

1 - توتال كانت یا بار میكروبی : این شاخص نشان دهنده جمعیت باكتری های شیر می باشد و جهت بررسی و بیان شدت الودگی شیر پس از دوشش به كار می رود . بالا بودن بار میكروبی بیشترین لطمه را به كیفیت شیر خام و محصولات تولیدی وارد می كند . بهترین راه جلوگیری از افزایش توتال شیر خام رعایت بهداشت از ابتدای دوشش تا تحویل به كارخانه و خنك كردن شیر بلافاصله پس از دوشش می باشد . شستشو در محل ظروف و مسیرها نیز از اهمیت خاصی برخوردار است .

2 - عدم رعایت بهداشت در دامداری ها

3 -كمبود خدمات دامپزشكی

4 -معطل شدن شیر در منزل دامدار : محیط اصطبل در دامداری های روستایی به طور كامل تمیز نمی شود و معمولا " شیردوشی نیز در همین مكان صورت می گیرد . معمولا " ذرات گردو غبار و مگس و احتمالا " ذرات كود داخل شیر می شوند . این ذرات تعداد زیادی میكروب با خود وارد شیر می كنند و در صورت فراهم بودن شرایط محیطی از نظر دما به سرعت رشد و تكثیر می یابند . برای حل این مشكلات لازم است شیر دامدار روزانه در دو نوبت دریافت شود .

5 -وجود واسطه ها

6 -تانكر و ظروف حمل نامناسب شیر : ظروف پلاستیكی به هیچ عنوان مورد تأیید نیستند .

7 -عدم همكاری دامداران جهت تحویل دو نوبته

8 -آب بهداشتی: در صورت الوده بودن آب تمامی اعمال شستشو بی فایده خواهد بود .

9 -شستشو یا CIP : پس از هر بار شیردوشی و تحویل شیر به كارخانه لازم است دستگاه شیردوشی ، ظروف حمل شیر و تانكرها و مسیرهای عبور شیر به طور كامل شستشو و نظافت شود . -شستشويCIP كامل دستگاه شيردوشي ، شيرسرد كن ، ظروف و تانكر حمل شير پس از هر بار استفاده بسيار مهم است مواد مورد استفاده در شستشو از اهميت زيادي برخوردار است.
روش CIP به اين شرح است :
-
آبكشي با آب سرد در ابتدا ( آب گرم موجب انعقاد شير و ايجاد لخته شير در مسير ميشود).
-
شستشو با مواد پاك كننده وبرطرف كننده چربي.
-
آب كشي.
-
شستشو با محلول سود سوز آور با درجه حرارت 70درجه سانتيگراد.
-
آب كشي با آب داغ.
-
آب كشي با آب ولرم.
-
درهر هفته يك بار با اسيد نيتريك بمنظور برطرف كردن اجرام معدني شستشو ميدهند.
-
هريك از مراحل بالا زمان خاصي بايد بطول بيانجامد.
-
مواد شوينده بايستي طبق دستورالعمل شركت سازنده و از مواد مجاز باشد

10 -ساختمان بهداشتی : ساختمان بهداشتی دامداری شامل تهویه ، مساحت متناسب با تعداد دام و امكان جمع آوری كود به طور منظم ، آبشخور تمیز می باشد كه تأثیر مستقیم بر تولید شر بهداشتی و سلامت دام دارد .

11 -كمبود دامدار صنعتی در حوزۀ مراكز جمع آوری : یكی دیگر از مشكلاتی كه صاحبان مراكز جمع آوری اظهار می دارند همین مسأله است زیرا به اعتقاد آنان دامداران صنعتی موازین بهداشتی را رعایت می كنند . یك دامدار صنعتی چندین برابر دامدار روستایی شیر تولید می كند لذا ان امر انتقال تجربیات و آمزش را آسان كرده و نصب تجهیزات پیشرفته و سایر امكانات مأثر در كیفیت بهداشتی شیر را توجیه پذیر می سازد .

 

مشكلات مربوط به تجهیزات و نیروی متخصص

1 - وسایل برودت

2 - وسایل حمل ونقل : گران بودن این وسایل باعث شده كه برخی مراكز از تانكرهای گالوانیزه به جای استیل و یا از كامیون ها ی فرسوده استفاده كنند . اجارۀ آنها نیز هزینۀ سننگینی به مركز تحمیل می كند . لذا لازم است تسهیلات مالی با بهرۀ كم جهت تأمین این وسایل در اختیار مراكز جمع آوری شیر قرار گیرد .

3 - ظروف حمل شیر

4 - عدم وجود آزمایشگاه : به منظور استفاده از جوایز بهداشتی آزمایشات تكمیلی لازم است كه به دستگاه های الكترونیكی و پیچیده نیاز دارد كه سرمایه گذلری بالایی را می طلبد .

5 - اختلاط شیر دامداران :در مراكز جمع آوری شیر ، شیر دامداران شیر دامداران با هم مخلوط می شود و چمن هر یك از آنها تحت شرایط خاصی تولید شده است بار میكروبی شیر تحویلی مراكز به كارخانه ها همیشه بیشتر از دامداران صنعتی است .

6 - عدم سرمایه گذاری جدید : برای انجام سرمایه گذاری جدید نیاز به توجیه كافی وجود دارد .

7 - نیروی انسانی متخصص : برای ادارۀ یك مركز جمع آوری به نیروی انسانی كارآزموده نیاز است .

 

مشكلات مالی :

1 -پرداخت بهای شیر : در برخی ماه ها تعدادی از كارخانه های شیر نمی توانند بهای شیر تحویلی مراكز را به موقع پرداخت نمایند . این موضوع موجب می شود فشار مالی مضاعفی به صاحبان مراكز وارد شود كه چنانچه با اختلاف قمت بازار همراه باشد موجب قطع ارتباط با دامدار خواهد شد .

2 -كمبود منابع وام دهنده : در حال حاضر قمتی از نیاز مالی مراكز جمع آوری توسط كارخانه ها و قسمتی دیگر توسط بانك ها تأمین می شود كه به دست آوردن این منابع بسیار دشوار است . لذا چنانچه ضوابط خاصی برای برخورداری از این تسهیلات تعریف گردد ، مشكل برطرف خواهد شد .

3 -جرایم بهداشتی :گاها " مراكز جمع آوری به دلیل نقصان در كیفیت شیمیایی یا میكروبی شیر مشمول جریمه می شوند و یا شیر آنها برگشت داده می شود كه زیان قابل توجهی را به مراكز تحمیل می كند . چنانچه آزمایشگاه های مراكز تجهیز گردد و شیر قبل از دریافت از دامدار و ارسال به كارخانه مورد بررسی دقیق قرار گیرد این مشكل تقریبا " حل خواهد شد .

4 -هزینه های مركز جمع آوری شیر : بدیهی است كه مراكز جمع اوری شیر متحمل هزینه های ثابت و جاری قابل توجهی می گردند كه صرف نظر از شخص اداره كننده مركز ، منبع تأمین كنندۀ هزینه و توجیه اقتصادی آن نیز باید روشن گردد . هزینه های مركز عمدتا " شامل خرید وسایل سرمایه ای مانند پلیت كولر و ملحقات ان ، تانكر حمل شیر ، تأمین ساختمان ، خرید وسایل آزمایشگاهی و نظایر آن پرداخت هزینه های جاری مانند هزینۀ دستمزد و آب و برق ، سوخت ، مواد شیمیایی آزمایشگاه ، تعمیرات و غیره از طرف دیگر می باشد . چنانچه این هزینه ها از جانب منبع ذینفعی پرداخت نگرد توسط خود دامداران خرده پا و از محل بهای شیر آنان تأمین خواهد شد . در صورت خودداری آنان از پرداخت هزینه ها ، مركز جمع آوری شیر تعطیل خواهد شد . از طرفی باز گذاشتن دست اداره كنندگان مراكز برای كسر هزینه های مركز از بهای شیر دامدار زمینه های سوئ استفاده و تحمیل سایر هزینه های نامربوط به داامداران را فراهم خواهد اورد . به منظور رفع اشكالات فوق و ایجاد انگیزه برای احداث مركز و ادامه كار مراكز موجود بهتر است تا كارخانه های بزرگ لبنی قسمتی از این هزینه ها را بر عهده بگیرند . بنابراین در زمان قیمت گذاری شیر ، هزینه های مراكز جمع آوری نیز باید برآورد گردد .

5 -اختلاف در وزن و مقدار چربی : مراكز جمع آوری قبل از ارسال محموله شیر وزن آن را محاسبه و در صورت داشتن تجهیزات ، درصد چربی را نیز اندازه می گیرند . این مقادیر در كارخانه نیز مجددا " اندازه گیری می شود و ممكن است با اعداد اولیه تطابق نداشته باشد . اگر مراكز بپذیرند كه اعداد اعلام شده توسط كارخانه ملاك عمل است این مشكل حل خواهد شد .

 

مشكلات اجرایی مراكز

1 - عدم آموزش پذیری بعضی از دامداران : عده ای از فراگیران به دلیل بی سوادی و یا بی اعتقادی به آموزش ها و یا به دلایل مالی و عدم انگیزه كافی در كلاس ها حاضر نمی شوند و یا مطالب آموخته شده را به اجرا نمی گذارند . بنابراین هنگام شروع آموزش لازم است فراگیران توجیه شوند .

2 -نوسان كیفیت شیر دریافتی توسط كارخانه : گاهی اوقات كارخانه های دریافت كنندۀ شیر مواجه با كمبود شیر می شوند و هر نوع شیر مراكز را دریافت می كنند و گاهی با شیر مازاد مواجه شده و تمامی شیر دریافتی مراكز را تحویل نمی گیرند كه در این صورت فشار مالی زیادی به مراكز وارد می شود . بنابراین لازم است طرفین قرارداد خود را ملزم به اجرای آن بدانند .

3 -اشكالات ایجاد شده از جانب سایر ادارات : مشكلات قطع برق ، مجوز های لازم از شهرداری ، ادارات بهداشت و دامپزشكی مواردی هستند كه ممكن است عملكرد مراكز را با اشكال مواجه نمایند .

4 - خشكسالی : این امر باعث گران شدن علوفه و افزایش مشكلات دامداری و محدودیت در آب مصرفی می گردد . بنابراین همواره باید راهكارهای مقابله با آن مد نظر باشد .

5 - تداخل حوزۀ عمل مراكز : گاها " حوزۀ عمل دو یا چند مركز جمع آوری با یكدیگر تداخل كرده و در فصل كم شیری مشكلات و اختلافاتی را موجب می گردد كه بهتر است با انتخاب مرجعی این اختلافات حل و فصل گردد .

6 - پراكندگی دامداران :تعداد دامداران تحت پوشش مراكز و فاصلۀ آنها تا مركز در همۀ مناطق یكسان نیست . مراكزی كه با تعداد زیادی دامدار طرف قرارداد بوده و یا دامداران با مركز فاصلۀ زیادی دارند در ادرۀ امور دچار مشكل می شوند .

7 - وجود واسطه ها : واسطه ها در حوزۀ مراكز به رقابت بر می خیزند و از نقاط ضعف مراكز مانند عدم پرداخت به موقع بهای شیر و یا ارزانی قیمت خرید نهایت استفاده را می برند .

کاربران
1
مطالب
147
نمایش تعداد مطالب
279421